تبلیغات
پایگاه قران

آیا معارضان با قرآن نادان و کم‌سواد بودند؟

نویسنده: محمدعلی محمدی

 
گفته‌اند: افرادی که به معارضه با قرآن اقدام کرده‌اند، از نادانان و کم‌سوادان یا بی‌سوادان عرب بوده‌اند؛ از این رو سخنانی که از آنان نقل شده، سخیف و سست است. اگر فصیحان و دانایان عرب به مبارزه‌طلبی قرآن پاسخ مثبت می‌دادند و در برابر قرآن معارضه می‌کردند، آنگاه مشخص می‌شد که آوردن متنی همانند قرآن بسیار آسان است.

پاسخ

مبانی و بنای این شبهه هر دو مخدوش است:
اولاً با نگاهی به تاریخ، ثابت می‌شود بسیاری از افرادی که گفته شده با قرآن مقابله و معارضه کرده‌اند، نه تنها از نادانان و بی‌سوادان نبودند، بلکه از دانایان عرب و دانشمندان آنان بوده‌اند. مسیلمه‌ی کذاب که او را سید یمامه می‌نامیدند و طلیحه‌بن‌خویلد اسدی، متنبی، نضربن‌حارث و... از پیشینیان و بسیاری از سخن‌سرایان دوره‌های بعدی از جمله‌ی آنان‌اند.
ثانیاً اگر بپذیریم که سخندانان از مقابله با قرآن طفره رفته، میدان را برای معارضه خالی می‌کنند، خود بهترین دلیل برای اثبات اعجاز قرآن است؛ زیرا افرادی که دانش مناسبی از فن فصاحت و بلاغت دارند و قرآن را درک می‌کنند، بر این نکته آگاه شده‌اند که آوردن همانندی برای قرآن سبب آبروریزی آنان می‌شود؛ از این‌رو خود را خوار نمی‌کنند.
ثالثاً بسیاری از جملاتی که برای معارضه در دست است، به خودی خود، جملات و سخنان قابل پذیرشی است، ولی وقتی در برابر قرآن قرار می‌گیرد و می‌باید یکی از این دو انتخاب شود، تفاوت به گونه‌ای زیاد است که این سخنان مورد تمسخر قرار می‌گیرند؛ همان‌طور که کرم شب‌تاب (1) اگر با خورشید مقایسه نشود، برای خودش نور و زیبایی مختصری دارد؛ ولی هرگاه نور آن با نور خورشید مقایسه شود، تفاوت آن قدر زیاد می‌شود که مقایسه‌ی این دو، بیهوده به نظر می‌آید. سعدی در شعر زیبایی به این تفاوت اشاره کرده است. (2) همان‌گونه که روشنایی کرمک شب‌تاب در روز به نظر نمی‌آید، محاسن سخنانی که در برابر قرآن عرضه شده نیز قابل توجه نیست؛ زیرا قرآن از طرف آفریننده‌ی نور آسمان‌ها و زمین ارائه شده است.
رابعاً همان‌گونه که در تاریخ به نمونه‌هایی از آن اشاره شده است، عده‌ای از دانشمندان و دانایان عرب، ابتدا به فکر معارضه با قرآن افتاده، تلاش‌های فراوان کردند و حتی جلسات هماهنگی و مشاوره‌ی علمی نیز تشکیل دادند، ولی پس از مدتی بر آنان ثابت شد که توان هماوردی با قرآن را ندارند؛ ازاین‌رو صرف نظر و به شکست خود اعتراف کردند. همان‌گونه که در داستان حضرت موسی- علی نبینا و آله و علیه السلام- ابتدا ساحران و جادوگران تصور کردند می‌توانند با آن حضرت معارضه و مبارزه کنند، ولی وقتی در برابر حقایق معجزات حضرت موسی قرار گرفتند، به عجز خود اعتراف کرده، به حضرت موسی ایمان آوردند. (3)
برای نمونه در تاریخ نقل شده است که چهار تن از دشمنان اسلام که از استوانه‌های فصاحت و بلاغت هم بودند به نام‌های ابن ابی العوجاء، ابوشاکر دیصانی، عبدالملک بصری و ابن‌مقفع، در خانه‌ی خدا جلسه‌ی سرّی تشکیل دادند و در آن به مسخره کردن حاجیان و طعن قرآن پرداختند؛ سپس ابن‌ابی‌العوجاء از آن‌ها خواست تا هرکدام از آنان یک چهارم قرآن را نقض کند تا در نتیجه نبوت حضرت محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) و به دنبالش دین اسلام را زیر سؤال برند. قرار آن‌ها سال بعد در همان مکان بود. سال بعد دوباره جلسه را تشکیل دادند، ابن‌ابی‌العوجاء آغاز سخن کرد و گفت: از زمانی که از یک‌دیگر جدا شدیم تا به این لحظه در این آیه اندیشیدم: «فَلَمَّا اسْتَیْأَسُواْ مِنْهُ خَلَصُواْ نَجِیًّا». (4) اما در فصاحت آن با حفظ تمام معانی‌اش، درماندم و نتوانستم چیزی بر آن بیفزایم و همین آیه مرا از اندیشیدن در سایر آیات باز داشت. عبدالملک گفت: از زمانی که از شما جدا شدم درباره‌ی این آیه می‌اندیشیدم: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ ضُرِبَ مَثَلٌ فَاسْتَمِعُوا لَهُ إِنَّ الَّذِینَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ لَن یَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَإِن یَسْلُبْهُمُ الذُّبَابُ شَیْئًا لَّا یَسْتَنقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ»، (5) اما مانند آن را نتوانستم بیاورم.
ابوشاکر گفت: از زمانی که از شما جدا شدم، در این آیه می‌اندیشیدم: «لَوْ كَانَ فِیهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا»؛ (6) اما نتوانستم مانند آن را بیاورم. ابن‌مقفع گفت: ای گروه! این قرآن از جنس کلام بشر نیست، من نیز از لحظه‌ای که از شما جدا گشتم در مورد این آیه می‌اندیشیدم: «وَقِیلَ یَا أَرْضُ ابْلَعِی مَاءكِ وَیَا سَمَاء أَقْلِعِی وَغِیضَ الْمَاء وَقُضِیَ الأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِیِّ وَقِیلَ بُعْداً لِّلْقَوْمِ الظَّالِمِینَ»؛ (7) اما به کنه آن پی نبردم و مانند آن را نتوانستم بیاورم. هشام که راوی این روایت است، ادامه می‌دهد که در همین حال امام جعفر صادق (علیه‌السلام) از کنار آن‌ها گذشت و این آیه را خواند: «قُل لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإِنسُ وَالْجِنُّ عَلَى أَن یَأْتُواْ بِمِثْلِ هَذَا الْقُرْآنِ لاَ یَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِیرًا»، (8) آن‌ها به یک‌دیگر نگریستند و در مقابل عظمت قرآن به عجز و ناتوانی اقرار کردند. (9)
هرچند در سند روایت یادشده می‌توان تخطئه کرد، ولی وجود ده‌ها روایت مشابه، سبب یقین به این مطلب می‌شود که ممکن است عده‌ای ابتدا به فکر معارضه با قرآن و هماوردی افتاده باشند، ولی وقتی در قرآن و ظرایف ادبی، علمی، اجتماعی، تاریخی، اقتصادی و... دقت کرده‌اند، دریافته‌اند معارضه با قرآن غیرممکن است.

پی‌نوشت‌ها:

1. کرم شب‌تاب؛ کرم شب‌چراغ، کرم شب‌افروز؛ شب چراغک که به زبان عربی به آن حباحب گفته می‌شود؛ حشره‌ی معروف بسیار خردی است که شب‌های تاریک، روشنی مختصری از دمش ظاهر می‌شود و مثل چراغ می‌تابد. نوع ماده این حشره بی‌بال است و دارای فسفر سانس مخصوص می‌باشد که شب‌ها در تاریکی می‌درخشد (فرهنگ فارسی معین و لغت‌نامه دهخدا).
2. مگر دیده باشی که در باغ و راغ *** بتابد به شب کرمکی چون چراغ
یکی گفتش ای کرمک شب فروز *** چه بودت که بیرون نیایی به روز؟
بین کآتشی کرمک خاک‌زاد *** جواب از سر روشنایی چه داد
که من روز و شب جز به صحرا نیم *** ولی پیش خورشید پیدا نِیم
3. برای نمونه در سوره‌ی طه می‌خوانیم:
قَالُوا إِنْ هَذَانِ لَسَاحِرَانِ یُرِیدَانِ أَن یُخْرِجَاكُم مِّنْ أَرْضِكُم بِسِحْرِهِمَا وَیَذْهَبَا بِطَرِیقَتِكُمُ الْمُثْلَى * فَأَجْمِعُوا كَیْدَكُمْ ثُمَّ ائْتُوا صَفًّا وَقَدْ أَفْلَحَ الْیَوْمَ مَنِ اسْتَعْلَى * قَالُوا یَا مُوسَى إِمَّا أَن تُلْقِیَ وَإِمَّا أَن نَّكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَلْقَى * قَالَ بَلْ أَلْقُوا فَإِذَا حِبَالُهُمْ وَعِصِیُّهُمْ یُخَیَّلُ إِلَیْهِ مِن سِحْرِهِمْ أَنَّهَا تَسْعَى * فَأَوْجَسَ فِی نَفْسِهِ خِیفَةً مُّوسَى * قُلْنَا لَا تَخَفْ إِنَّكَ أَنتَ الْأَعْلَى * وَأَلْقِ مَا فِی یَمِینِكَ تَلْقَفْ مَا صَنَعُوا إِنَّمَا صَنَعُوا كَیْدُ سَاحِرٍ وَلَا یُفْلِحُ السَّاحِرُ حَیْثُ أَتَى * فَأُلْقِیَ السَّحَرَةُ سُجَّدًا قَالُوا آمَنَّا بِرَبِّ هَارُونَ وَمُوسَى * قَالَ آمَنتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِیرُكُمُ الَّذِی عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَأُقَطِّعَنَّ أَیْدِیَكُمْ وَأَرْجُلَكُم مِّنْ خِلَافٍ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِی جُذُوعِ النَّخْلِ وَلَتَعْلَمُنَّ أَیُّنَا أَشَدُّ عَذَابًا وَأَبْقَى * قَالُوا لَن نُّؤْثِرَكَ عَلَى مَا جَاءَنَا مِنَ الْبَیِّنَاتِ وَالَّذِی فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا أَنتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِی هَذِهِ الْحَیَاةَ الدُّنْیَا * إِنَّا آمَنَّا بِرَبِّنَا لِیَغْفِرَ لَنَا خَطَایَانَا وَمَا أَكْرَهْتَنَا عَلَیْهِ مِنَ السِّحْرِ وَاللَّهُ خَیْرٌ وَأَبْقَى (طه : 63-73).
4. یوسف: 80.
5. حج: 73.
6. انبیاء: 22.
7. هود: 44.
8. اسراء: 88.
9. احمدبن‌علی‌طبرسی؛ الاحتجاج: ج2، ص 142. محمدباقر مجلسی؛ بحارالأنوار؛ ج 17، ص 213.

منبع مقاله :
محمدی، محمدعلی؛ (1394)، اعجاز قرآن با گرایش شبهه پژوهی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ اول
 

بروز رسانی شده در : سه شنبه 7 شهریور 1396 03:23 ب.ظ
تاریخ ارسال : سه شنبه 7 شهریور 1396 03:23 ب.ظ نویسنده : رحمان نجفی

لطفا دیدگاه خود را درباره این مطلب بنویسید

تاریخ ارسال : سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 05:18 ب.ظ

Very good advice. Thank you!
buy cheap viagra online next day delivery where i can buy viagra prescription viagra uk how to get viagra free buy discount viagra uk pharmacy online viagra sildenafil citrate how to get a viagra prescription buy viagra canada online viagra online without
تاریخ ارسال : شنبه 18 فروردین 1397 08:03 ق.ظ

Thank you. Lots of posts!

viagra or cialis how much does a cialis cost canada discount drugs cialis cialis 20mg preis cf 200 cialis coupon cialis generico generic cialis pro cialis generico lilly cialis y deporte generic cialis in vietnam
تاریخ ارسال : شنبه 4 فروردین 1397 07:24 ق.ظ

Incredible all kinds of useful material!
try it no rx cialis cialis lowest price cialis 5 mg buy buy cialis cialis professional yohimbe low dose cialis blood pressure cialis efficacit american pharmacy cialis enter site natural cialis cialis 5 mg para diabeticos

ایمیل شما نمایش داده نخواهد شد


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.